tumblr visitor stats

2 SurinaamsNederlands Hosselen of pinaren?

Lekker eten
Werkwoorden.
Het werkwoord “zetten” wordt overal voor gebruikt. Het betekent: doen, gebruiken, nemen, toevoegen. “Eerst zet je een beetje ui in de pan, dan ga je dat een beetje bakken” enz. Het werkwoord “gaan” komt ook in bijna elke zin voor. “Ga jij blijven slapen?”
By the way, “blijven” staat qua typisch gebruik ook hoog genoteerd. “Mijn zus was ziek dus ik moest een beetje bij haar blijven”.
Als je in de stad bijvoorbeeld wilt doorsteken van de Watermolenstraat naar de Waterkant, dan zeg je dat je  “boort” via de Krabbensteeg. Zo’n doorsteekje heet in Sranan tongo een “boropasi”, ziedaar de link. Een hond kan onder een hek boren, je kunt ook geboord zijn in je hoofd en verder heeft boren nog een andere betekenis, jullie snappen het zeker wel.
Er is nog een werkwoord dat overal voor wordt gebruikt: “weghalen”. Je haalt plantjes weg (wegsteken of uittrekken), maar ook sinaasappels (plukken).
Roberto aan het hengelen
Ook het werkwoord “hengelen” heeft meerdere betekenissen. Surinamers hengelen namelijk niet alleen op vis. De meeste vensters en balkons van huizen in Paramaribo e.o. zijn voorzien van dievenijzers: traliewerken die frisse lucht binnen laten, maar geen inbrekers. Toch is onze beste handdoek van de waslijn gestolen. De dief weet waarschijnlijk niet wat hij in handen heeft, want een handdoek van € 25 heeft hij vast nog nooit gezien. Hij is over een hoge muur (met glasscherven) geklommen en heeft met een hengel de op de eerste verdieping achter de tralies hangende handdoek opgevist.

Bokkepoot
Gooien doen ze ook veel. “Heeft u geen water gegooid?” vroeg de agent aan P toen ze haar auto kwam laten keuren en de ruitensproeier net leeg was (foei).
“Als je dat hout gaat gooien, moet je het voor me laten hoor.” (Weggooien en bewaren). Het werkwoord “laten” is trouwens ook wijdverbreid.
Op de scheepswerf waar we met de boot stonden, vroegen ze aan ons over de zwerfhond die altijd in onze buurt was: “Ga je ’m brengen?” (meenemen.) (Ons antwoord: “Nee we laten 'm.”)
Pangi's hangen te drogen
Buurvrouw Lea blijft graag even bij ons haken. Plakken dus. Maar in Suriname betekent plakken weer lijmen/slijmen dus uiteindelijk is het allemaal tamelijk ingewikkeld. Lea’s dochter komt regelmatig wat langer haken en dan heet het “bloed zuigen”. Komt uit het Negerengels en klinkt negatief, maar het betekent slechts: een beetje rondhangen.
De Technische Dienst van het nationale telefoonbedrijf komt “langslopen” als er een storing is. Medicijnen slik je niet, die “drink” je. Ook als ze in tabletvorm zijn, dus klaarblijkelijk wordt de slok wordt bedoeld waarmee je de pillen inneemt.
Vraag een buschauffeur je te waarschuwen wanneer je moet uitstappen en hij zal zeggen: “U moet hier zakken hoor.”
Monkimonki

Blinkend geschuurde pannen
Een Surinamer zegt “pissen” i.p.v. plassen. Op vele muren in de stad staat dan ook gekalkt: “Verboden te pissen”. Met tot onze grote hilariteit soms de toevoeging: “Ook voor honden”.
Het werkwoord “slaan”. Een hond die is aangereden, is “geslagen” door een auto. Maar wij “slaan” liever met de glazen: klinken. En als ze hier slaan in de Nederlandse zin des woords, dan is het iemand “aftakelen”, “klappen” of zelfs “kappen”, zoals Boetoe zegt als hij niet met P durft te dansen: “Willem gaat me kappen”. Maar ze noemen het ook vaak “rammelen” en dat is wat in Nederland honden doen met een lege voerbak.
Inheemse kinderen
Gezien de hitte is het verzetten van lichamelijk werk in Suriname zwaarder dan in Nederland. Een Surinamer zegt: “Het is forcerend.” Dat betekent: het kost veel moeite, of het is heftig. Maar ja, je moet wat als je niet wil pinaren (armoe lijden). Dan moet je hosselen (bijverdienen).
Terecht zijn, is dat een werkwoord? Het wordt in Suriname wel als zodanig gebruikt.  “U bent bij ons terecht voor...”
DE kreet (of vraag) in verband met het WK Voetbal is: “Voor wie kraken jullie?” De term schijnt ook gebruikt te worden bij klaverjassen of een vergelijkbaar kaartspel. Van voetbal weten we niks, van kaarten ook niet dus ze kunnen ons alles wijsmaken. “Brazilië toch,” zeggen we dan maar. Waarmee we automatisch bij de stopwoorden belanden. Op de volgende pagina.

         vorige <  1  2  3  4  5  6  7  8  > volgende

  Home | 1 Nčt een beetje anders | 2 Hosselen of pinaren? | 3 Dan blijft het zo | 4 Eén cups, twee cupsen | 5 Klop klop! | 6 Boomkip en waterkip | 7 Het schreeuwt in m'n broek | 8 Dus dát