tumblr visitor stats

6 SurinaamsNederlands Boomkip en waterkip

ANWB-wegwijzer
Intonatie.
Een Nederlander laat de toon aan het einde van een zin dalen, maar in het Surinaamse Nederlands is het tegenovergestelde het geval. Hierdoor klinkt elke neutrale mededeling altijd enigszins verontwaardigd of verongelijkt. Ook klinkt de Surinaams Nederlandse gesproken taal meer gebiedend. “Ik heb hem gezegd, luister, je moet niet voor me jokken hoor.”
Waar Nederlanders snel praten, hun zinnen afraffelen en de delen van woorden inslikken - wat hen ongeveer onverstaanbaar maakt voor een Surinamer - spreken Surinamers duidelijk en gearticuleerd. Ze spreken meer “voor in de mond”. Iedereen kent de bekende volle w en rollende r, maar karakteristiek zijn ook de “zachte” medeklinkers (wrijfklanken) aan het begin van een woord, die veel scherper worden uitgesproken. Zo klinkt de z als een s, en de v als een f: “Seg me wanneer je dat sant foor me komt brengen.”
Lagere school

Belangrijk in de gesproken taal is ook de tjoerie. Dat is (overgenomen uit De koningin van Paramaribo geschreven door Clark Accord): “een tjilpend geluid dat gemaakt wordt door de lippen te stulpen en de lucht naar binnen te zuigen; gebaar van afkeuring”. Mila is er een ster in en ze is – op een grappige manier - doorlopend verontwaardigd of geeft blijk van haar minachting: “Fsssssjjjj.”

Grammatica. Waar onze achterbuurman, de XTC-smokkelaar nu precies zit, wilde Oma graag weten. In Miami in de gevangenis dus. Oma’s reactie: “O, ze zit in die hok!” Oma is Javaans en spreekt niet zo erg goed Nederlands. Mensen zoals zij hebben vaak moeite met het persoonlijk voornaamwoord maar in woordvolgorde zijn ze ook niet zo sterk. Het is met name een probleem van plaatsing van de persoonsvorm. Een voorbeeld: Oma vindt haar hond Witje nu en dan erg hinderlijk en zegt: “Daarom die hond mag niet in die huis hoor.”
Poes met boomkip
Lidwoorden. Daar zijn we automatisch aangekomen, want “die” wordt vaak gebruikt als bepaald lidwoord. Het gekke is dat het dan niet de betekenis heeft van “de”, maar meer van het onbepaalde lidwoord “een”. Opvallend is ook dat Oma bijvoeglijke naamwoorden die voorafgaan aan onzijdige zelfstandige naamwoorden en in het Nederlands dus niet worden verbogen, wčl verbuigt. “Diandra is een mooie meisje!”
Bacoves
Zinsconstructies. “Liever ga je voor de middag naar de stad.” “Beter laat je die cupsen voor me.” Simpel en kort. Ingewikkelder zinsconstructies zoals “Het is beter dat...” komen in de spreektaal nauwelijks voor. Vraag je: “Hebt u sinaasappels?” dan kan het antwoord zijn: “Er is niet.” Wellicht analoog aan Sranan tongo: “A no de”.

Verkleinwoorden. Die hoor je in Suriname niet! De Surinamer lijdt niet aan Hollandse kneuterigheid. Wel karakteristiek is de overbodige toevoeging op posters bij winkels: “Hier verkrijgbaar: belegde broden” (waarmee dus puntjes worden bedoeld).
Baby kolibries
Overtreffende trap. Goed, beter... beterder!
Boomkip
Grappige woorden.
Een bromelia is een bosananas en een lotusbloem: een tulp! Zoals bekend doen kippen het goed in Suriname en zo is een leguaan een boomkip en een kaaiman... een waterkip.. een zwager heet een schoonbroer, een schoonzuster een zwageres. Een mannenonderbroek is een jockey en een slipje een directoire. Een schommelstoel is een “hobbelstoel”, de woonkamer heet “voorzaal” en dat is een kamer die je niet veegt maar “bezemt”. En een graafmachine heet “poclain”, zelfs al is hij van het merk Hitachi.
Poclain
Selderij heet heel logisch soepgroente, een gier is (net zo logisch) een stinkvogel. Een kentekenbewijs is een nummerbewijs en schokbrekers worden (grammaticaal juist) schokkenbrekers genoemd. Of komt het doordat er zo veel gaten in de weg zijn?

        vorige <  1  2  3  4  5  6  7  8  > volgende

  Home | 1 Nčt een beetje anders | 2 Hosselen of pinaren? | 3 Dan blijft het zo | 4 Eén cups, twee cupsen | 5 Klop klop! | 6 Boomkip en waterkip | 7 Het schreeuwt in m'n broek | 8 Dus dát